Zakład Języka Niemieckiego

PROFIL BADAWCZY ZAKŁADU

 

Wieloaspektowe badania językoznawcze, retoryczne i translatologiczne tekstów mówionych i pisanych oraz ich komponentów w kontekście komunikacji kulturowej z perspektywy unilateralnej i porównawczej

Zakład Języka Niemieckiego jest najstarszym zakładem, w którym prowadzone są badania językoznawcze, działającym w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego od lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Pracami badawczymi w Zakładzie kierowali prof. Marian Adamus, a następnie prof. Norbert Morciniec, z którego inspiracji i dzięki podjętym, szerokim staraniom oferta naukowo-dydaktyczna Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego została w roku 1978 wzbogacona o wątek niderlandystyczny. Dla studentów otworzyło to możliwość równoczesnego realizowania dwóch pełnych toków studiów: germanistycznych i niderlandystycznych. Zaowocowało to w dalszej perspektywie utworzeniem w roku 1990 Katedry Języka, Literatury i Kultury Niderlandzkiej im. Erazma z Rotterdamu UWr. Jej założycielem i wieloletnim kierownikiem był współpracownik prof. Morcińca, prof. Stanisław Prędota. Po odejściu na emeryturę prof. Norberta Morcińca w roku 1995 kierownictwo Zakładu z rekomendacji ówczesnego Dyrektora Instytutu Filologii Germańskiej, prof. Eugeniusza Tomiczka, objęła prof. Iwona Bartoszewicz.

 

Z Zakładem Języka Niemieckiego strukturalnie i historycznie związane są:

Pracownia Fonetyki i Pracownia Skandynawistyki.

Pracownicy Zakładu Języka Niemieckiego angażują się w działania, związane z realizacją trzeciej misji Uniwersytetu, której beneficjentem są osoby, pragnące zdobyć lub poszerzyć swoją wiedzę i kompetencje w różnych zakresach. Działania te prowadzone są w ramach Dolnośląskiego Festiwalu Nauki. Ponadto w Zakładacie zorganizowano i od kilku lat są prowadzone kursy języka niemieckiego, dające możliwość uzyskania certyfikatu znajomości języka na różnych poziomach (egzaminy TELC).

 

Zakres i cel badań prowadzonych w Zakładzie Języka Niemieckiego:

Badania szczegółowe z zakresu badań systemowych, fonetyki, fonologii, retoryki jako obszaru integrującego i opisującego różnorodność działań komunikacyjnych, popkultury, językoznawstwa klasycznego, a w szczególności dialektologii, socjolektów, pragmatyki języka naturalnego, onomastyki w zakresie propriów i apelatywów; Leksyka specjalistyczna, lingwistyka języków specjalistycznych, terminografia, semantyka leksykalna, historia pojęć i słów, dydaktyka języka, lingwistyka kwantytatywna, kulinarystyka.

 

Szczegółowe zakresy badań:

  • opis, analiza i polikonfrontatywne, wieloaspektowe, interdyscyplinarne badanie tekstów mówionych i pisanych w odmianach języka ogólnego oraz ich składowych w kontekście komunikacji kulturowej z perspektywy unilateralnej i porównawczej ze szczególnym uwzględnieniem komponentu praktycznego
  • propozycja metody fenomenologicznej dla badań nad przekładem tekstu, w tym tekstu literackiego i jego rozmaitych intersemiotycznych tłumaczeń
  • tekst i dyskurs jako obiekt badań interdyscyplinarnych ze szczególnie mocnym komponentem językoznawczym w sensie badań nad strukturą i funkcją struktur w obrębie podsystemów składniowo-komunikacyjnych
  • badania porównawcze komponentów systemu języka (prozodia, morfoskładnia, leksyka, struktura tekstu) niemieckiego i innych języków w kontekście poszukiwania reguł nadrzędnych oraz adekwatnych/skutecznych narzędzi analitycznych
  • retoryka a językoznawstwo – próba określenia płaszczyzn przenikania
  • badanie struktur o charakterze perswazyjnym w szczególności w komunikacji politycznej
  • kultura popularna a retoryka
  • dialekty autochtonów i dialekty ludności napływowej na Dolnym Śląsku – plastyczność i otwartość wspólnot komunikacyjnych a ich suwerenność tożsamościowa i kulturowa
  • język sportu – zarys problematyki w ujęciu porównawczym
  • kontynentalna filozofia języka
  • filozofia w filologii
  • metodologia badań humanistycznych
  • komunikacja masowa
  • fonetyka i fonologia (m.in. opisy języka niemieckiego i polskiego, analizy porównawcze, spółgłoski oraz grupy spółgłoskowe, badania prozodii różnych gatunków tekstu, fonetyka eksperymentalna, fonodydaktyka, morfofonologia i morfofonetyka, socjofonetyka)
  • wymowa polska jako obca
  • dialektologia i geolingwistyka (m.in. badanie wysp językowych, dialekty śląskie języka niemieckiego i polskiego, dialekt w tekstach literackich)
  • krajobraz językowy i polityka językowa
  • język sportu

 

 

Wykorzystanie wyników badań w dydaktyce:

Wyniki badań są wykorzystywane w kształceniu w zakresie lingwistyki języka niemieckiego w ujęciu kontrastywnym, socjolektów i języków specjalistycznych np. w ramach studiów realizowanych w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Odbywa się to przez wprowadzenie do oferty tematycznej seminariów licencjackich i magisterskich elementów szerokiego zakresu prac badawczych, prowadzonych przez pracowników Zakładu Języka Niemieckiego.

 

Organizacja i współorganizacja konferencji naukowych, udział w komitetach redakcyjnych czasopism i tomów zbiorowych:

  • Organizowanie językoznawczej części Kongresów Germanistyki Wrocławskiej;
  • Zorganizowanie w roku 2018 pierwszej, krajowej, interdyscyplinarnej konferencji pt. „Retoryka a komunikacja. Jak używamy i nadużywamy zasad ars rhetorica?”
  • Zainicjowanie i współorganizowanie z Zakładem Lingwistyki Stosowanej serii konferencji tematycznych pod nazwą Linguistische Treffen in Wrocław. W założeniu spotkania powinny się odbywać co dwa lata (od roku 2006).
    • Tematy dotychczas przeprowadzonych konferencji:
      • Fundamenta linguisticae
      • Linguistica et res cotidianae
      • Germanistische Linguistik extra muros: Inspirationen, Aufgaben Aufforderungen
      • Germanistische Linguistik im interdisziplinären Gefüge
      • Im Anfang war das Wort
      • Phrasenstrukturen und -interpretationen im Gebrauch
      • Grenzen der Sprache, Grenzen der Sprachwissenschaft
    • (Współ-) Redakcja tomów czasopism naukowych Germanica Wratislaviensia (do 2018), Linguistische Treffen in Wrocław, Studia Translatorica i Studia Linguistica:
      • Błachut Edyta / Cirko Lesław / Tworek Artur, Studia Linguistica XXXV, Wrocław 2016 (= Acta Universitatis Wratisalviensis No 3746).
      • BARTOSZEWICZ Iwona, SZCZĘK Joanna, TWOREK Artur (red.), Phrasenstrukturen und -interpretationen im Gebrauch III (= Linguistische Treffen in Wrocław, vol. 12), Wrocław/Dresden (ATUT/Neisse Verlag), 2016.

 

Najważniejsze osiągnięcia naukowe:

  • Unikatowe i wyjątkowo cenne przedsięwzięcie naukowe w ramach IV Kongresu Germanistyki Wrocławskiej (październik 2016 r.), którym był interdyscyplinarny panel poświęcony zagadnieniu dyskursu z udziałem wiodących badaczy zajmujących się tym zakresem tematycznym a reprezentujących różne punkty widzenia zagadnienia dyskursu (definicja, struktura, zakres użycia pojęcia podstawowego i pojęć pokrewnych, rola i struktura badań językoznawczych w tym zakresie). W ten sposób uzyskano szeroką panoramę zagadnienia z punktu widzenia filologii w jej części językoznawczej. Efektem jest publikacja wyników dyskusji oraz prezentacji zagadnienia z różnych perspektyw.
  • Publikacja monografii dr Marceliny Kałasznik: Das Wortfeld. Bezeichnungen für bekannte Persönlichkeiten im Fokus der linguistischen Forschung. Eine kontrastive polnisch-deutsche Studie
  • Publikacja monografii dr dr Rafała Jakiela: Jakiel, Rafał (2020). Onomastykon jako element mimetycznych konstruktów Narnii i Śródziemia z perspektywy translatorycznej (=Band 7 / Tom 7. Breslauer Studien zur Medienlinguistik / Wrocławskie Studia z Lingwistyki Mediów). Wrocław. ATUT / Neisse Verlag
  • Liczne i znaczące artykuły naukowe w krajowych, międzynarodowych i zagranicznych czasopismach i tomach zbiorowych.

KIEROWNIK

prof. dr hab. Iwona Bartoszewicz
biogram
Tel.+48 71 3752 444
Gabinet 318

PRACOWNICY

Kalendarz Wydarzeń

31. konferencja PTLS, Wrocław, 5-6 kwietnia 2024

Do 31 stycznia 2024 roku można rejestrować się na konferencję...

Międzynarodowa konferencja studencko-doktorancka „Linguistische Juniorentreffen in Wrocław IV”, 14–15. listopada 2024

Instytut Filologii Germańskiej Zakład Lingwistyki Stosowanej Zakład Języka Niemieckiego serdecznie...

Internationale und interdisziplinäre Tagung: Die kulinarische Welt in Sprache, Kultur und Literatur II

    Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie Instytut...
Zobacz wszystkie wydarzenia
Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego

INSTYTUT FILOLOGII GERMAŃSKIEJ UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO

ADRES

PL. BISKUPA NANKIERA 15b
50-140 WROCŁAW

KONTAKT

TEL: +48 71 375 24 44
MAIL: ifg@uwr.edu.pl

Font Resize